Strażnicy Morza Śródziemnego


STRAŻNICY MORZA ŚRÓDZIEMNEGO



Po atakach terrorystycznych z 11 września Rada Północnoatlantycka podjęła decyzję o rozpoczęciu operacji "Active Endeavour", która stała się odpowiedzą państw Sojuszu na zagrożenia działalnością terrorystyczną na obszarze Morza Śródziemnego. Podkreślić trzeba, iż jest to pierwsza w historii NATO operacja powołana do życia na mocy artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego, według którego napaść zbrojna na państwo należące do Sojuszu będzie traktowana jako akt agresji przeciwko wszystkim członkom NATO czego skutkiem jest prawo do indywidualnej lub zbiorowej obrony. W ten sposób siły morskie państw NATO zademonstrowały swoją solidarność ze Stanami Zjednoczonymi w przeciwdziałaniu i zwalczaniu zagrożeń terrorystycznych.


Głównym celem operacji "Active Endeavour", która rozpoczęła się w październiku 2001 roku jest zapewnienie bezpieczeństwa jednostkom floty handlowej przed zagrożeniami terrorystycznymi na strategicznym obszarze morskim południa Europy. Ponadto inicjatywa ta niewątpliwie przyczyniła się do podniesienia poziomu kontroli oraz zabezpieczenia przed innego rodzaju aktami bezprawnej działalności takimi jak: handel narkotykami, przemyt broni, zapobieganie aktom nielegalnej imigracji, a także innej szeroko pojętej działalność przestępczej. Wprowadzenie w życie założeń operacji "Active Endeavour" jest możliwe poprzez demonstrację siły czyli obecność okrętów, które realizują elementy polityki międzynarodowej składające się z: odstraszania (deter), obrony (defend), rozbicia (disrupt) i ochrony (protect).


W początkowej fazie trwania operacja obejmowała jedynie wschodnią część akwenu Morza Śródziemnego co miało pokazać zdolność sił morskich NATO do zapewnienia bezpieczeństwa państwom członkowskim Sojuszu Północnoatlantyckiego. Taki stan rzeczy nie trwał jednak długo. Przedsięwzięcie to zostało bowiem rozszerzone o inne regiony, gdzie obecność sił morskich NATO koncentrowała się na utrzymaniu bezpieczeństwa jednostek floty handlowej wokół strategicznych arterii żeglugowych Morza Śródziemnego m.in. podczas trwania operacji STROG (Strait of Gibraltar - Cieśnina Gibraltarska). Zadania te realizowano poprzez patrolowanie, monitorowanie ruchu na morzu i eskortowanie statków przez specjalnie do tego wyznaczone wielonarodowe zespoły sił morskich NATO. Działania te zostały powierzone dwóm zespołom noszącym nazwę SNMG1 i SNMG2, które wcześniej funkcjonowały jako Stałe Siły Morskie Atlantyku (STANAVFORLANT) i Stałe Siły Morskie Morza Śródziemnego (STANAVFORMED).


Przez pierwsze lata w operacji Active Endeavour udział brały okręty amerykańskiej floty wojennej oraz siły morskie państw Europy Zachodniej. Z czasem do przedsięwzięcia dołączyły także okręty państw Partnerstwa dla Pokoju oraz Dialogu Śródziemnomorskiego. Pod koniec 2004 roku po podpisaniu przez Prezydenta RP wniosku o skierowanie okrętu biało-czerwonej bandery w region Morza Śródziemnego rozstrzygnęła się sprawa udziału sił morskich RP w natowskiej operacji antyterrorystycznej. Pierwszą jednostką, która operowała od stycznia do kwietnia 2005 roku w tym strategicznym akwenie południa Europy był okręt podwodny ORP "Bielik". W ten sposób dał on początek obecności biało-czerwonej bandery w natowskiej operacji antyterrorystycznej. Podczas pierwszej misji ORP "Bielik" wykonywał patrole pokonując ponad 10 tysięcy mil morskich. Okręt ten po raz drugi powrócił na Morze Śródziemne w październiku 2006 roku, gdzie w ciągu swojej sześciomiesięcznej misji pokonał ponad 20 tysięcy mil morskich monitorując morskie szlaki komunikacyjne. Drugim okrętem jaki operował w operacji "Active Endeavour" była fregata rakietowa ORP "Gen. K. Pułaski". Głównym zadaniem tego okrętu była obserwacja ruchu statków w wyznaczonych regionach, a także monitorowanie ruchu morskiego. Okręt ten przebywał na Morzu Śródziemnym dwukrotnie realizujące zadania w ramach "Active Endeavour" w latach 2006 i 2008. Trzecią jednostką reprezentująca biało-czerwoną banderę jaka została skierowana na południe Europy był okręt podwodny ORP "Kondor". Przebywał on w tym regionie od października 2008 roku do marca 2009 roku. Podobnie jak w poprzednich misjach naszych jednostek podwodniacy z ORP "Kondor" mieli za zadanie monitorowanie akwenów morskich, aby udaremnić wszelkie próby działalności przestępczej stwarzającej zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego.


Od 2005 roku do pierwszej połowy 2009 roku okręty Marynarki Wojennej RP aż pięć razy brały udział w natowskiej operacji antyterrorystycznej na Morzu Śródziemnym. Dzięki czemu załogi tych jednostek miały okazję zdobyć bezcenne doświadczenia w prowadzeniu operacji zabezpieczenia statków przed aktami terrorystycznymi na morzu i w obrębie strategicznych regionów ścieśnionych we współpracy z okrętami państw Sojuszu. Ponadto przedsięwzięcie to ukazało jak ważną rolę może spełniać flota wojenna w realizacji polityki zagranicznej.


Obszary morskie południa Europy są regionem o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Morze Śródziemne pełni bowiem istotną rolę w transporcie towarów oraz w tranzycie surowców energetycznych z Bliskiego Wschodu do Europy. Destabilizacja w tym regionie świata może doprowadzić do poważnych problemów w dostawie ropy i gazu co spowoduje zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż akweny śródziemnomorskie nie są wolne od różnego rodzaju zagrożeń związanych m.in. z terroryzmem, przemytem czy innymi formami działalności przestępczej. Dlatego niezbędna jest obecność międzynarodowych sił morskich. Z pewnością działania prowadzone przez okręty Marynarki Wojennej RP przyczynią się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa na akwenach Morza Śródziemnego, a co za tym idzie również bezpieczeństwa europejskiego oraz energetycznego.


Artykuł został opublikowany w czasopiśmie Marynarki Wojennej RP "Bandera" maj 2009 r.


Fot. Anna Niwczyk